Oryantal Hamamb?ce?i (Blatta Orientalis)
Biyolojisi
1–1,5 cm uzunlu?unda parlak siyah renklidir. Erkeklerde iki kahve renkli kanat vard?r. Di?iler oval erkekler ise daha ince yap?dad?r, halk aras?nda KARAFATMA olarak da an?l?rlar. Genelde la??m sistemi, bodrum, depo, bina bo?luklar? ve daha az olarak ta ev i?lerinde yuvalan?rlar. Havalar ?s?n?nca kom?u binalara kadar her yeri istila ederler, k?? aylar?nda ana yuvalar?na ?ekilirler. ?mr? 6 ayd?r, her t?rl? g?da ve organik maddeyi yerler. ?ok pistirler ve her ?eyi yerler. Her pisli?i, mikrobu ta??r ve bula?t?r?rlar. G?da, su ve s?ca?a ihtiyac?ndan dolay? insan olan her yerde aktiftir. Evlerde ilk yerle?ece?i yer mutfak ve banyolard?r. Hemen hemen b?t?n zaman?n? yuvalar?nda, delik ve ?atlaklarda saklanarak ge?irirler, karanl??? sever ve geceleri aktiftirler, ?ok dayan?kl?d?rlar, Bilin?siz amat?rce yap?lan m?cadelelerle ila?lara ?ok ?abuk diren? kazan?rlar. Binada 10 kat birden bir gecede dola?abilirler. yakla??k bir gecede 4,5 km yol katedebilirler.Marketten ufak bir po?et i?inde veya bir yumurta paketinde evinize gelebilir. pazar e?yalar? ile,sebzelerle veya kolilerler ile bilinmeden ta??nm?? olur..Apartman temizse sakinlerin dikkatli olmas?, ilk b?cek geldi?inde ise o dairenin b?cek yay?lmadan ila?lat?lmas? gerekir. ?hmal edilirse di?er dairelere de yay?larak rahats?zl?k verir ve masraflara neden olur. ?rne?in 30 daireli bir apartmanda 6-7 dairede ?reme ba?lam??sa, b?t?n apartman dairelerinin komple ila?latmas? en do?ru harekettir. Bu yap?lmazsa b?cekler daireler aras?nda dola??r ve sorun zaman i?inde kronikle?ir.20 g?n aral?klarla en az iki kez ila?lama gereklidir.k?smi ve ferdi m?cadele ba?ar?l? olmaz ."Dizanteri, G?da zehirlenmeleri, Verem, Gastroenteritis, Antrax, Pnomoni, Hepatit, Mantar hastal?klar?, Ast?m, Allerjik Reaksiyon gibi ?e?itli hastal?k mikroplar?n? ta??r ve bula?t?r?rlar".
Kontrol ?nlemleri
M?cadelesi dikkat ister kal?c? insektisit uygulan?r. Bazen ?at?larda ku? yuvalar? varsa civar?nda ?reyebilir. Ara?t?r?lmas? gerekir.Bunlar?n kontrol? zordur,Ferdi m?cadele ve market ?r?nleri ile yap?lan k?smi m?cadele genellikle ba?ar?l? olmad??? gibi zaman ve ekonomik kayba neden olur.ayr?ca ?reme say?s? artabilir.Etkin m?cadele tecr?be, teknik bilgi ve uygun insektisit ve periyodik uygulama tekni?i gerekir. Kal?c? insektisiti her t?rl? ?atlak ve yar?klara, kap? pervaz?, s?p?rgelik, dolap arkas? gibi yerlere uygun dozda atmak gerekir. Gerekirse ?zel yemleme sistemi (jel) veya mikrokaps?l ila?lar uygulan?r. ??eride ve d??ar?da ?reme ve bar?nma yerlerini dikkatle ara?t?r?p bulup yok etmek i?in profesyonel servise ihtiya? duyulur. Zira yuvalar?na ula?makta g??l?k ?ekilir. M?cadelesi dikkat ister kal?c? insektisit uygulan?r. Bazen ?at?larda ku? yuvalar? varsa civar?nda ?reyebilir. Ara?t?r?lmas? gerekir.B?ceklerin ergin ve yumurta b?rakmalar? durumunda kesin ??z?m i?in ,20 g?nl?k periyotla en az iki kez ila?lama gerekir,?lk ila?lamada mevcut canl?lar ?l?r.2 nci ila?lamada ise b?rakm?? olduklar? yumurtalar?n patlamas? beklenerek ,yumurtadan yeni ??kan yavrular'da ?ld?r?lerek kesin netice al?n?r.
Bu t?r b?ceklerle m?cadelede ?ncelikle,Ota? gibi profesyonel uygulay?c? firmalar taraf?ndan, b?cekleri sakland?klar? yerlerden ??kar?c? ?r?nler daha sonra da kal?c? ve uzun etkili ila?lar ile uygulamalar? yap?lmal?d?r.Kesin ??z?m i?in profesyonel firmaya m?racaat etmek ,hem zaman kayb?n?, hemde daha ekonomik olarak sorundan kurtulman?z? sa?lar.
HAMAM B?CEKLER? HER YERDE YA?AYAB?L?R !!!
Hamamb?cekleri hakk?nda bilmek isteyece?iniz her ?eyi yazmaya ?al??t?k.
DICTYOPTERA familyas?ndan olan bu b?cekler yumurta y?ntemiyle ?o?al?rlar .??inde 35–40 yumurta bulunan paketler yaparak her mevsim ?rerler.Yumurtalar?n? s?rtlar?nda ta??yabilir ve dola?t?klar? her yere d?k?lebilir.Bir defafada 200 yumurta ?retebilirler. ve bir yumurta paketinden 35-40 adet larva(yavru) meydana gelmektedir. yumurtalar? 18 g?n'de yavru olarak ??kar.?ok h?zl? ?rerler.?redikleri ortamda koloniler halinde ya?arlar,y?lda 8-10 defa yumurtlarlar. Di?i ergin hamam b?cekleri ?ld?kleri anda bile yumurtalar?n? b?rak?rlar.B?cek yumurtalar? herhangi bir insektisitle ?lmemektedir.Bu nedenle ilk ila?lamada mecut b?cekler ?ld?r?ld?kten sonra yumurtadan ??kabilecek olan yavrular i?in 20 g?n sonra ila?lama mutlaka tekrarlanmal?d?r.
?ok pistirler ve her ?eyi yerler. Her pisli?i, mikrobu ta??r ve bula?t?r?rlar. G?da, su ve s?ca?a ihtiyac?ndan dolay? insan olan her yerde aktiftir. Evlerde ilk yerle?ece?i yer mutfak ve banyolard?r. Hemen hemen b?t?n zaman?n? yuvalar?nda, delik ve ?atlaklarda saklanarak ge?irirler, karanl??? sever ve geceleri aktiftirler, ?ok dayan?kl?d?rlar, bilin?siz yap?lam amat?r m?cadelelerde ila?lara ?ok ?abuk diren? kazan?rlar.
Genellikle geceleri aktif olan bu b?cekler ????a kar?? hassast?rlar.
Bir Binada 10 kat birden bir gecede dola?abilirler. yakla??k bir gecede 4,5 km yol katedebilirler.
B?t?n insanlar?n ve di?er canl?lar?n yedi?i ve yemedi?i her ?eyi yerler, ka??da kadar.
Genelde toplu koloniler halinde ya?arlar, 15 ay kadar ?mr? vard?r.
Nemli, s?cak ve pis yerleri severler kanalizasyon, kazan dairesi, depo, bodrum, toprak alt? galerileri ambalaj i?leri gibi yerleri istila ederler. Genelde end?striyel i?letmelerde ?ok g?r?l?rler.
Y?lda 8-10 defa yumurtlarlar.
Antenleri ?ok k???k miktarlardaki nem ve yiyece?i tespit edebilir.
Kar?nlar?n?n arka tarafindan uzanan duyargalar? ?ok hafif hava ak?mlar?na bile duyarl?d?r; ?yle ki, potansiyel bir tehlikeden saniyenin binde 54'? gibi bir zamanda ka?maya ba?layabilirler.
Dizanteri, g?da zehirlenmeleri, Verem, Gastroenteritis, Antrax, Pnomoni, Hepatit, Mantar hastal?klar?, Ast?m, allerjik reaksiyon gibi ?e?itli hastal?k mikroplar?n? ta??r ve bula?t?r?rlar.
Say?lar? itibariyle ekosistemin ?nemli bir par?asi olan bu b?cekler, ba??rsaklar?ndaki protozoa ve bakteriler y?z?nden hemcinsleri de dahil olmak ?zere bir ?ok ?eyi yiyebilirler. Bu sebeple de ormanlardaki ??r-??p ve di?er hayvanlar?n art?klar?n?n yeniden tabiata d?nmelerini h?zland?r?rlar. Bu arada kendileri de bir ?ok hayvana, hatta bazen insanlara yiyecek olurlar.
Evlerde,ve d??ar?da ya?ayan Hamamb?ceklerinin hastal?k vekt?rleri oldu?u kan?tlanm??t?r.Is?rmad?klar? ve sokmad?klar? i?in bak?mlar? kolay, kullan?mlar? g?venli ideal laboratuar hayvan?d?rlar.
H?zl? ?remeleri, ortal??? kirletmeleri, k?t? kokular? ve en az?ndan potansiyel hastal?k(Dizanteri, g?da zehirlenmeleri, Verem, Gastroenteritis, Antrax, Pnomoni, Hepatit, Mantar hastal?klar?, Ast?m, allerjik reaksiyon) ta??y?c?lar? olduklar? i?in bir ?ok b?cek kal?c? ila?lara maruz tutulduklar? halde bunlar?n bir k?sm?na adapte olmay? ba?arm??lard?r.Ba????kl?k geli?tirebilmi?lerdir.
Kanlar? beyazd?r.
Baz? t?rleri kanatl?d?r, fakat u?maktan ziyade y?r?meyi tercih ederler.
D?nyanin en b?y?k hamamb?ce?i G?ney Amerika'da ya?ar ve yakla??k 15 cm uzunlu?unda olup iki kanat aras? uzunlu?u da 30 cm civar?ndad?r.
?skeletleri v?cutlar?n?n d???ndad?r.Y?lda birka? defa iskelet, yani kabuk de?i?tirirler. Kabu?unu yeni de?i?tirmi? bir hamamb?ce?inin rengi beyaz, g?z k?sm? siyaht?r. Kabuk 8 saat sonra normal rengini kazan?r.
Baz? t?rlerde di?iler sadece bir defa ?iftle?ir ve bu onlara ?m?rleri boyunca yeter.
Kafas? kopmu? bir hamamb?ce?i 1 hafta daha ya?ayabilir. Sonu?ta a?z? olmad???ndan su i?emedi?i i?in susuzluktan ?l?r.Y?zebilirler, ama a??z veya burunlar? ile de?il de yanlar?ndan nefes aldiklar? i?in su y?zeyine do?ru y?zerken ?ok zorlan?rlar.
Saatte 4.800 m kadar ko?abilirler, maraton rekoru olmasa da boylar?na g?re ?ok ?ok iyi ko?tuklar? bilinmektedir..
Hamamb?cekleri hakk?nda baz? say?lar:
6 ayaklar? vard?r. Bir ?o?unda 18 eklem bulunur.
40 dakika boyunca nefeslerini tutabilirler.
Hayatlar?n?n % 75 ini dinlenerek ge?irirler, bu g?nde 18 saat demek olur ki, baya?? tembel olduklari anlam?na geliyor.
D?nya ?zerindeki t?rlerinin sayisi 5000 civar?ndad?r.
Yakla??k 320 milyon y?l ?nce, karbonifer ?a?da ortaya ?ikm??lard?r ve bu g?ne kadar g?r?n??leri ?ok az de?i?mi?tir.
A??zlar? sa?a-sola do?ru hareket eder.
Yiyeceksiz 1 ay, ancak susuz 1 hafta ya?ayabilirler.
Kalbi basit?e valfli bir t?pten ibarettir. T?p kan? ileri ve geri pompalayabilir. Kalp b?ce?e hi?bir zarar vermeden durabilir de.
Yavru hamamb?cekleri milimetrenin yar?s? kadar bir deli?e s??abilir.
Yeti?kin erkekler 1.5 mm, hamile di?iler de 4,5 mm b?y?kl???ndeki aral?klara s??abilirler.
D?nya ?zerinde her yerde bulunurlar.
T?rlerinin ?o?u tropiklerde ya?ar, ancak Kuzey ve G?ney Kutuplar?nda da ya?ayabilirler.
-32 dereceye kadar dayanabilirler.
Ayaklar?ndaki pen?eleri sayesinde duvarlara t?rman?rlar.
Koku alma duyular? o kadar geli?mi?tir ki ev halk?n? misafirlerden ay?rt edebilirler.
Di?iler feromon denilen bir t?r koku salg?layarak erkekleri davet ederler.
Hamamb?ceklerinin zor ko?ullara dayan?kl?l???n? ?l?en ?al??malar:
(Jason L. Maron, Department of Physics, California Institute of Technology)
Bu deneyler minimum bilimsel kesinlikle yap?ld?.Ayn? hamamb?ce?ini bir daha kullanma imkan? olmad???ndan hi? bir kontrol yoktu. Bu da bir referans hamamb?ce?i tan?mlaman?n gereklili?ini kan?tl?yor. Asl?nda deneyler ?zellikle hamamb?cekleri ?zerinde kurulmam??t?, ancak bir deney yap?l?rken her yerde oldu?u kadar laboratuarlarda da bulunan bir hamamb?ce?i, istemeden de olsa, deneyin bir par?as? oldu.
S?v? Azotta Dondurma: ?ld?.
Havas?z B?rakma: Hava bo?alt?l?rken ?iddetle titredi, sonra hareketsiz kald?. Vakum 10 dakika boyunca uyguland?. Tekrar havaya ??kar?ld???nda yava? yava? canland? ve 2 dakika sonra normale d?nd?.
Maksimum vakum zaman?: belirlenemedi.
Radyasyon: 40 kW g?c?nde ve d?nen bir anot kayna??ndan ?retilen X-???nlar?na uzun s?re maruz kalm?? hamamb?ceklerinin ya?amaya devam ettikleri biliniyor. K?yaslama i?in s?ylemek gerekirse insan v?cudunun buna 1 saniye bile maruz kalmasi ?l?m nedenidir.Brookhaven Ulusal Laboratuarindaki synchrotronun ?retti?i 10 keV X-???n?na maruz kalan bir hamamb?ce?i ?ld?. Buradaki synchrotron demetinin yo?unlu?u d?nen bir anot kayna??ndan ?retilen demetin yo?unlu?undan yakla??k 1000 kat b?y?kt?.Radyasyonda Ya?am?n? s?rd?rebilece?i en d???k s?cakl?k belirlenemedi.
Havas?z maruz kalman?n kesin limiti belirlenemedi.
12 Molar HCl e Bat?r?lma: 30 saniyede ?ld?.
12 Molar NaOH e Bat?r?lma: 30 saniyede ?ld?.
Suya Bat?r?lma: Suya bat?r?ld?ktan 10 dakika sonra d??ar? ??kar?lan b?cek ya?amaya devam etti.Maksimum suda kalma s?resi belirlenemedi.
20 Atmosfer Hava Bas?nc?Uygulama: G?r?n?r hi?bir etki olmad?.Maksimum bas?n? belirlenemedi.
100 Derece S?cakl?ktaki F?r?na Koyma: ?lmesi ?ok uzun s?rd?. Termal etkiye maruz kalma s?n?r? belirlenemedi.
Ayakkab? ve Taban Aras?nda Ezilme: D?? iskeleti ezmek i?in yakla??k 29.4 N kuvvet gerekti. Bu, ezme noktas? olarak biliniyor.
Santrif?j: Hamamb?ce?inin maksimum santrif?j kapasitesi belirlenemedi. Ayakkab? ile ezme deneyindeki sonu?tan bir tahmin yapilabilir.
Sapanla Duvara Atma: Bu deney hamamb?ce?inin ani yava?lama travma sinirini ?l?ecekti ve sonucun ezme noktas?ndan epey b?y?k ??kmas? bekleniyordu. Bu deney yapilmad?.
Mikrodalga:1 dakika boyunca hi?bir etki g?zlenmedi.Hamamb?ce?inin maksimum mikrodalga kapasitesi belirlenemedi.
B?cek k?ran Spreyi: ?ld?.
Patlama: Patlama sirasinda bir M60 tan 1 cm uzakta bulunan bir hamamb?ce?i ya?amaya devam etti.
Uzat?lma Dayan?kl?l???: Belirlenemedi.
Civa: 30 derecedeki civa buhar? bas?nc?na uzun s?re maruz b?rak?lan hamamb?ce?inin ya?ay?p ya?ayamayaca?? belirlenemedi.
Elektro?ok: Bu deneyler yap?lmad?.
NASIL GEL?YORLAR ? :
G?? yoluyla: Hamam b?cekleri ve kemirgenler ?reme h?z?na ba?l? olarak ya?ad?klar? ortamlar? ?ok k?sa s?rede istila ederler. N?fuslar? artt?k?a ya?ad?klar? ortamdaki g?da, su ve bar?nacak yer azalmaktad?r. B?yle durumlarda bir k?s?m zararl? g?? ederek yeni koloniler olu?tururlar.
Al??veri? Yoluyla:Al??veri? yapt???m?z yerler sa?l?k ko?ullar?na uygun de?il ve hamamb?ceklerini bar?nd?r?yorsa buralardan alaca??m?z herhangi bir ?r?nle ergin hamamb?ce?i yada yumurtas?n?n ya?ad???m?z mekanlara gelme olas?l??? ?ok y?ksektir.
Bina Konumundan Kaynaklanan Sebepler: Ya?ad???m?z binalar?n mimari yap?s? zararl? istilas? a??s?ndan ?ok ?nemlidir. ?zellikle bina eski ve bak?ms?z ise zararl?n?n binaya giri?i ve bar?nmas?n? kolayla?t?racakt?r. Kap? altlar?ndaki a??klar borular?n binaya giri? yerlerindeki ?atlak ve yar?klar bu zararl?lar?n binaya giri?ini kolayla?t?rmaktad?r.
Kanalizasyon Sistemi Yoluyla: Hamam b?ceklerinin yan?s?ra Fare ve S??anlarda daha ?ok binaya kanalizasyon yoluyla ve kanalizasyon borular?nda olu?an ?atlak ve yar?klar?n aras?ndan ge?erek girerler.Binaya zararl? giri?i engellenemiyorsa yap?lan m?cadelenin etkisi farkedilmeyecektir.D??ardan s?rekli giri? oldu?u i?in zararl?n?n ?lmedi?i zannedilecektir.Bu sebeple bu gibi durumlarda ?ncelikle zararl?n?n geli?i engellenmelidir.
www.osman.com.tr/Oryantal_Hamambocegi.ht...gt;<br>?letiyi d?zenleyen: apoptozis, de: 20/06/2007 06:05
Beğenilen: 0
